مطالبه مهریه؛ از اجرای ثبت تا دادگاه خانواده

مهریه از لحظه عقد به زن تعلق می‌گیرد و هر زمان که بخواهد می‌تواند آن را مطالبه کند. اما «چگونه» مطالبه کردن، تفاوت بزرگی در سرعت، هزینه و نتیجه ایجاد می‌کند. در ایران دو مسیر قانونی موازی وجود دارد و انتخاب مسیر اشتباه می‌تواند ماه‌ها زمان از دست بدهد.

دو مسیر، دو منطق متفاوت

مسیر نخست، اجرای ثبت است: مراجعه به همان دفترخانه‌ای که سند ازدواج در آن ثبت شده و درخواست صدور اجرائیه. مسیر دوم، طرح دعوا در دادگاه خانواده است که با ثبت دادخواست در سامانه خدمات قضایی آغاز می‌شود.

تفاوت اصلی در این است که اجرای ثبت یک فرآیند اداری است و دادگاه یک فرآیند قضایی. اولی معمولاً سریع‌تر شروع می‌شود، دومی ابزارهای بیشتری در اختیار می‌گذارد.

مسیر اجرای ثبت

این مسیر برای زمانی مناسب است که اموال شناسایی‌شده‌ای از زوج وجود دارد و هدف، توقیف سریع آن‌هاست. مراحل به‌طور خلاصه:

1. مراجعه به دفترخانه محل ثبت ازدواج با اصل سند و کارت ملی.
2. درخواست صدور اجرائیه نسبت به مهریه؛ دفترخانه پرونده را به اداره اجرای ثبت ارسال می‌کند.
3. ابلاغ اجرائیه به زوج و آغاز مهلت قانونی پرداخت.
4. معرفی اموال زوج برای توقیف، در صورت عدم پرداخت در مهلت مقرر.

نکته مهم: در این مسیر امکان جلب زوج وجود ندارد. اگر هدف شما استفاده از این ابزار است، باید سراغ دادگاه بروید.

مسیر دادگاه خانواده

وقتی اموالی از زوج در دسترس نیست یا موضوعات دیگری مانند نفقه و جهیزیه هم مطرح است، دادگاه گزینه منطقی‌تری است. مزیت اصلی این مسیر، دامنه گسترده‌تر اختیارات دادگاه است:

• امکان صدور حکم و سپس درخواست اعمال ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی.
• رسیدگی هم‌زمان به چند خواسته مرتبط در یک پرونده.
• امکان صدور قرار تأمین خواسته پیش از صدور حکم.

در مقابل، زوج می‌تواند دادخواست اعسار بدهد و پرداخت را به اقساط تبدیل کند. رسیدگی به اعسار خودش یک پرونده جداگانه است و به زمان کل رسیدگی اضافه می‌کند.

مدارک لازم

• اصل و کپی سند ازدواج (یا رونوشت آن از دفترخانه).
• کارت ملی و شناسنامه.
• هر مدرکی که اموال زوج را نشان دهد: سند ملک، شماره پلاک خودرو، شماره حساب.
• در صورت وجود توافق کتبی درباره مهریه، اصل آن توافق.

کدام مسیر برای شما؟

پاسخ کوتاه: اگر اموال مشخصی از زوج می‌شناسید و صرفاً به دنبال وصول هستید، اجرای ثبت معمولاً سریع‌تر است. اگر اموالی در دسترس نیست، یا خواسته‌های دیگری هم دارید، دادگاه انتخاب بهتری است.

پاسخ دقیق‌تر به وضعیت مالی زوج، نوع مهریه (وجه رایج یا سکه) و سابقه پرونده‌های قبلی بستگی دارد. در یک جلسه مشاوره کوتاه می‌توان هر دو مسیر را برای پرونده خاص شما مقایسه کرد.